Opening en verslag
De voorzitter heet alle aanwezigen welkom, in het bijzonder de staatssecretaris van LVVN, die vandaag te gast is bij het Noordzeeoverleg (NZO) bij het eerste agendapunt.
Bezoek staatssecretaris van LVVN, Jean Rummenie
Kennismaking van de staatssecretaris met het NZO en uitwisseling over verschillende onderwerpen. De staatssecretaris benadrukt de unieke manier waarop de belangen in het Noordzeeoverleg samenkomen om het evenwicht tussen de drie transities op de Noordzee te bewaren. Hij benoemt belangrijke stappen die in nauwe samenwerking gezet zijn, zoals de totstandkoming van de Partiële herziening van het Programma Noordzee 2022-2027, de uitvoering van de Visie voor voedsel uit zee en grote wateren en de ontwerp-Mariene strategie deel 1. De komende periode staat ook veel te gebeuren, hij roept het NZO op samen te blijven zoeken naar de balans en om in gesprek te blijven.
De natuurorganisaties maken zich zorgen over het tempo van de natuurtransitie en vragen welke mogelijkheden tot versnelling van de natuurtransitie er zijn. Brancheorganisatie Zeehavens sluit zich daarbij aan en vraagt wat het NZO kan bijdragen om ervoor te zorgen dat de verschillen in de snelheden van de transities kleiner worden. De staatssecretaris herhaalt zijn oproep om met elkaar aan tafel te blijven zitten en bij ontwikkelingen die gebeuren samen de belangen in balans te brengen. EBN is benieuwd welke ruimtelijke claims volgen uit de Visie op voedsel uit zee en hoe die ingepast worden in de verdeling van de ruimte op de Noordzee. De ruimtelijke vertaling van de Visie zal plaatsvinden in het Programma Noordzee 2028-2033.
De voorzitter heeft de boodschap van de staatssecretaris gehoord. De NZO-partijen hebben bewezen bij elkaar te blijven komen en proberen steeds belangen af te wegen. Het is belangrijk om belangen uit te spreken, elkaar te verstaan en samen op te trekken naar een volgend doel voor de Noordzee. De voorzitter bedankt de staatssecretaris voor zijn komst en sluit af met het voorstel aan het NZO om de nieuwe bewindspersonen bij het NZO uit te nodigen, zodra er een nieuw kabinet is.
Conceptverslag NZO 24 september 2025
Het NZO stelt de conceptverslagen van de NZO-vergaderingen van 16 juli 2025 en van 24 september 2025 vast.
Wetenschappelijke Klankbord Commissie (WKC)
In het NZO van 16 juli 2025 is afgesproken dat de WKC wordt gevraagd een advies op te stellen over de interpretatie van het concept ecologische draagkracht. Enkele leden hebben meegedacht over de vraagformulering vanuit het NZO. De conceptvraagformulering en Terms of Reference liggen ter bespreking en besluitvorming aan het NZO voor. De NZO-leden geven aanvullingen mee aan de WKC voor te raadplegen literatuur. Er is behoefte aan concrete aanbevelingen van de WKC op basis van het onderzoek. Daarnaast bespreken zij het belang van een begeleidingsgroep die kan voorzien in de betrokkenheid van het NZO bij het onderzoek, voorgesteld wordt via de Programmacommissie MONS. De definiëring zelf zal een wetenschappelijke reflectie of klankbord zijn, daar is geen begeleidingsgroep voor nodig. De begeleidingsgroep zou in gesprek moeten gaan over waar de definitie of interpretatie van ecologische draagkracht voor gebruikt wordt en hoe het NZO daarmee om kan gaan. Welke consequenties zal het advies hebben voor activiteiten op de Noordzee? Wat betekent het inzicht dat de WKC geeft in ecologische draagkracht voor beleidsvorming?
De voorzitter concludeert dat er vier stappen te nemen zijn:
1. de definitieve Terms of Reference en vraagstelling zullen in december aan het NZO voorgelegd worden;
2. de WKC komt met een omschrijving van wat ecologische draagkracht inhoudt, zodat men kan uitgaan van hetzelfde begrip, vanuit de wetenschap zonder begeleidingsgroep;
3. de omschrijving zal worden afgerond in de Programmacommissie MONS en daarna naar het plenaire NZO gebracht worden;
4. het NZO zal bespreken hoe ze hiermee omgaat; wat betekent de definiëring voor groepen aan de NZO-tafel en hun achterbannen. Hoe kunnen zij het begrip hanteren. De voorbereiding daarvan kan door een begeleidingsgroep vanuit het NZO worden uitgevoerd.
Afronding traject beschermde gebieden; invulling NZA 4.38 1,2%
Vrijdag 17 oktober 2025 heeft de voorzitter het kaartbeeld van het voorgestelde te sluiten gebied op de Doggersbank aan de bewindspersonen gestuurd. Het ministerie van LVVN geeft een toelichting op de stappen die het Rijk gaat zetten voor afronding van het traject ter invulling van NZA-afspraak 4.38, inclusief de Europese procedure. Zodra de bewindspersonen een besluit hebben genomen over de aanwijzing van de 1,2% te sluiten gebied, zal LVVN een Kamerbrief sturen. Daarna volgt de uitvoering via de artikel 11-procedure van het Europese Gemeenschappelijk Visserijbeleid.
LVVN geeft ook inzicht in de voortgang van eerder bij de Europese Commissie ingediende pakketten van maatregelen voor het sluiten van gebieden voor bodemberoerende visserij. De komende jaren zal in stappen van 5% naar 7,2% naar 13,8% en tenslotte naar 15% bodembescherming gewerkt worden, zoals afgesproken in het Noordzeeakkoord. Ook zitten andere maatregelen in de pijplijn voor natuurbescherming en -herstel, zoals de soortenbeschermingsplannen, KRM en programma Natuurversterking Noordzee. WNF is blij met de stappen die gezet worden en houdt een pleidooi voor de versnelling van het nemen van adequate maatregelen die de natuur herstellen, gezien de ecologische staat van de Noordzee.
NZA-afspraken over gaswinning: afronding van de uitvoering van afspraak 5.10 en opzet uitvoering afspraak 5.16
Over NZA 5.10 is overeenstemming dat deze afspraak voldoende is ingevuld voor wat betreft de rol van het NZO. Er zal door de voorzitter over dit onderwerp geen brief meer worden gestuurd aan de minister van KGG. Er moet nog duiding gegeven worden aan de opvolging van de conclusies uit het rapport zoals in afspraak 5.16 van het NZA verwoord; hoe kan worden voldaan aan de doelen van het Parijsakkoord vanuit de mogelijkheden en inzichten van NZO-leden. NZO-partijen hebben gezamenlijk gewerkt aan een voorzittersbrief waarin opties worden aangereikt om invulling te geven aan de bepalingen van het NZA. De brief is o.a. gericht op de invulling van NZA artikel 5.16 over het ontwikkelen van een plan om de introductie van klimaatneutrale gassen op de Noordzee te bevorderen. EBN doet een voorstel om als NZO een beter beeld te geven over bestaande plannen voor klimaatneutrale gassen en wat er nog meer mogelijk is. Het NZO verzoekt de werkgroep Energie en Infrastructuur om de conceptbrief met deze invulling af te maken.
Werkgroepen
NZO wg Gebieds- en soortenbescherming
De werkgroep kwam op 19 mei bijeen. LVVN gaf kort de stand van zaken weer van de uitvoering van NZA art. 4.44 Scholbox, er wordt gewerkt aan een nieuwe versie van de Joint Recommendation. Ook lichtte LVVN de stand van zaken toe van de implementatie van art. 4.34; de aanwijzing van Vogelrichtlijngebieden. LVVN is in afwachting van de uitkomst van de hoger beroepszaak over de aanwijzing van de Bruine Bank. Daarna zal LVVN verder werken aan het conceptaanwijzingsbesluit voor de Hollandse Kust. WMR gaf een presentatie van het concept achtergronddocument bij het soortenbeschermingsplan voor habitatvormende benthos (NZA art. 6.8-6.12).
Naar aanleiding hiervan vraagt Vogelbescherming naar de vertraging achter de aanwijzing van de Hollandse Kust als Vogelrichtlijngebied en naar de status van het onderzoek van de overige potentieel Vogelrichtlijngebieden verder (noordelijk) op zee. LVVN geeft aan dat het onderzoek in afronding is.
NZO wg Energie en Infrastructuur
De werkgroep kwam op 16 oktober bijeen. EBN maakt maandelijks een dashboard van mijnbouwactiviteiten, maar zal dat voortaan eens per kwartaal doen. De werkgroep heeft KGG verzocht of een soortgelijk dashboard voor wind op zee kan worden gemaakt. Verder kwam de evaluatie van de bestaande Natuurinclusief bouwen (NiB)-voorschriften in de kavelbesluiten aan bod. Het doel van deze evaluatie was voor LVVN en KGG inzicht krijgen in de effectiviteit om het NiB-voorschrift in aankomende kavelbesluiten goed vorm te kunnen geven. Daarnaast is de conceptinbreng van het NZO voor het programma VAWOZ besproken. De werkgroepleden leggen aan het plenaire NZO de vraag voor of de inbreng zich moet richten op alleen overkoepelende aandachtspunten of op overkoepelende aandachtspunten aangevuld met een analyse per voorgestelde route (de routekeuzes). Afgesproken wordt dat de werkgroep een poging doet tot concrete adviezen te komen over de onderzochte verbindingen, wat door KGG wordt ondersteund. In de volgende NZO-bijeenkomst kan de brief worden vastgesteld.
NedZero wijst naar aanleiding hiervan op de actualisering van de Havennota 2020-2030. Eén van de aspecten die een rol spelen is de veranderende rol van havens in de energietransitie en de ruimtelijke inpassing van energiesystemen, ook aanlandingen. Het Rijk gaat na of deze aspecten meegenomen worden in actualisering van de Havennota.
NZO wg medegebruik in windparken
De werkgroep kwam op 14 oktober bijeen. Besproken zijn de scope, planning en de betrokkenheid van de werkgroep bij het nieuwe Programma Noordzee met betrekking tot medegebruik in windparken. Daarnaast is er een aantal updates gegevens, waaronder over de werkgroep van de COP Noordzee voor de sjabloon medegebruiksovereenkomst.
NZO wg Voedseltransitie
De werkgroep kwam op 16 oktober bijeen. Er is gesproken over de werkwijze van het ‘Transitiefonds’. Er wordt gewerkt aan een verduidelijkt toetsingskader voor ‘Transitiefonds’ voorstellen. Daarnaast is het gesprek over het ‘Transitiefondsvoorstel’ 2025 van de kottervisserij afgerond. Het ondernemersplan van de kottervisserij dat daaraan ten grondslag ligt, is de afgelopen periode aangepast. De voorzitter stelt vast dat de input van de natuurorganisaties op het plan is verwerkt en dat het NZO kan vaststellen dat het plan voldoet aan de uitgangspunten van het Noordzeeakkoord. Hierover is nu consensus bereikt.
Communicatie
De voorzitter heeft een interview gegeven aan omroep Human voor een uitzending van ‘Wat houdt ons tegen?’. Ook twee NZO-leden zijn geïnterviewd. Op 19 november om 23:15 uur zal de uitzending van het programma zijn.
Mededelingen
a. IenW geeft een toelichting op het IMO-voorstel voor de aanpak van milieuvervuiling door scheepvaart, het net zero framework waar o.a. Nederland aan heeft gewerkt. Dit voorstel is nog niet aangenomen binnen IMO, het komende jaar zal worden gewerkt aan verduidelijking.
b. Het NZO-secretariaat licht de stand van zaken toe van de oprichting van Jong NZO. Er zijn zeven jongeren gevonden, binnenkort vindt de kennismaking en eerste bijeenkomst plaats.
c. IenW licht het initiatief van de Provincie Zuid-Holland toe voor een oefengebied voor drones boven de Hollandse kust en zee. Partijen kunnen deelnemen aan een participatietraject. Daar is interesse voor, omdat Hollandse kust een Vogelrichtlijngebied betreft. Ook is er behoefte aan een kaart van het gebied waar het om gaat.
d. Verhouding Nota Ruimte en Programma Noordzee: IenW licht toe dat de teksten van de Nota Ruimte corresponderen met de Partiële herziening van het Programma Noordzee 2022-2027.
e. KGG wijst op de sluiting van de tender voor Nederwiek IA waarop geen biedingen zijn gekomen. Dit was in lijn der verwachting. Er is nu een subsidietender voor 2GW in 2026 in voorbereiding. Natuur en Milieu vraagt of de kwalitatieve criteria voor natuur daar een plek in krijgen. KGG blijft sturen op kwaliteit van windparken. In december zal meer informatie volgen.
f. De vertegenwoordiger van de Havenmeesters, tevens voorzitter Scheepvaart Adviesgroep Noordzee (SAN), doet een terugmelding van de recente bijeenkomst van de SAN. Gesproken is over scheepvaartveiligheidsrisico’s voor de doorgaande vaart in relatie tot windparken en voor schepen die voor anker liggen en bij harde wind een windpark in kunnen drijven. IenW meldt dat de Partiële herziening van het Programma Noordzee 2022-2027 ook kijkt naar scheepvaartveiligheid. De Commissie MER publiceert binnenkort haar uitspraak over de toepassing van de aanbevelingen van de OVV in de Partiële herziening.
Sluiting
Stichting de Noordzee vraagt hoe nieuwe bewindspersonen straks worden aangehaakt bij het Noordzeeakkoord.
De Nederlandse Vissersbond verzoekt de eerder voorgestelde presentatie van MSC te agenderen.
NedZero vraagt of het NZO is aangehaakt bij de North Sea Summit in Duitsland in januari 2026.